هميشه كار كردن با كودكان مى تواند انرژى تازه اى را به وجود بياورد و زمانى كه اين فعاليت از جنس موسيقى باشد اين انرژى چند برابر مى شود. «ناصر نظر» از آن دست افرادى است كه سالهاست عمر خود را وقف كودكان و آموزش موسيقى به آنها كرده است و در اين راه توانسته بسيارى از نوآورى ها را در زمينه موسيقى كودك در ايران به وجود بياورد. او در طول اين مدت پيوسته تلاش كرده است كه خود را با متدهاى بين المللى به روز كند و حتى گاهى اوقات خارجى ها را هم با متدهاى موسيقى كودك در ايران و سازهاى ايرانى آشنا كند تا آنجا كه سال گذشته مستر كلاسى را در آمريكا براى مربيان برگزيده ارف برگزار كرد و در آنجا سازهاى كوبه اى را رسماً به آنها معرفى كرده و در تمرينات آنها از اين ساز بهره گرفت.

با تعطيلى مدارس طبيعى است كه آموزشگاه هاى موسيقى كودكان بيش از پيش شلوغ تر شود و مركز موسيقى «پارس» هم از اين قاعده مستثنى نيست. ۲۱ سال است كه ناصر نظر سرپرست اين مركز موسيقى است و بارها و بارها گروه هاى مختلفى از اين مركز در جشن ها و مناسبت هاى مختلف از جمله جشنواره موسيقى فجر، جشنواره موسيقى جوان و... به اجراى برنامه پرداخته اند. حالا اين روزها ۷ طبقه ساختمان اين مركز موسيقى مملو از بچه هاى قد و نيم قد است. از ۳ سال به بالا. كلاس هاى مختلف به نام آهنگسازان به نام آن سازها نامگذارى شده اند. مثلاً سردر كلاس هاى پيانو نام شوپن، شوبرت، بتهوون، باخ و... آمده و بالاى كلاس سنتور نام استاد صبا ديده مى شود.

هرساله با نزديك شدن به روز جهانى كودك (۱۷ مهرماه) همه اركسترهاى مجموعه پارس خود را براى اجراى برنامه اى ويژه آماده مى كنند و امسال هم اين گروه ها از اين قاعده مستثنى نيستند.

ناصر نظر صاحب چند كتاب از جمله «آموزش مقدماتى فلوت ريكوردر»، «ترانه هاى كوچك براى بيدارى»، «دنياى شادى» و آلبوم هايى چون «ترانه شادى»، «دنياى شادى» و... است. با او در مورد برنامه هاى آينده اركستر پارس و موسيقى كودك صحبت كرديم.

* امسال براى بزرگداشت روز جهانى كودك چه برنامه هايى داريد؟

امسال هم تصميم گرفتيم همچون سال هاى قبل برنامه اى داشته باشيم، البته برنامه اى متفاوت از سال هاى گذشته كه ديگر براى علاقمندان و همينطور خود كودكان تكرارى نباشد. سال گذشته اجراى برنامه «مهرگان» با استقبال زيادى مواجه شد كه اين برنامه پيامى جهانى داشت و از اين كه توانستيم با گريم و رنگ و... اقوام مختلف كره زمين را به صحنه بياوريم، بسيار خوشحاليم. برنامه امسال در ۲ بخش است. بخش اول اجراى قطعات كوتاهى است براى سازهاى ارف و كر و فلوت و...در اين بخش همه ترانه ها به دوزبان انگليسى و فارسى اجرا مى شوند. منظور ما از اجراى ترانه هايى به زبان انگليسى اين نيست كه ما مخاطب انگليسى زبان داريم، بلكه دوست داريم كه پيام مان به شكلى جهانى داده شود. مثلاً بخش هايى از شعرى را كه از آقاى اكرمى انتخاب كرده ايم و در بخش فارسى اجرا مى شود را به انگليسى هم ترجمه كرده و آن را اجرا مى كنيم. حتى اگر مى شد كه به زبانهاى ديگر هم اين سرودها را اجرا كنيم اين كار را مى كرديم. بخشى از اين ترانه ها در مورد صلح هستند و بخشى در مورد كودكان دنيا و ايران. سعى مى كنيم بتوانيم از حركت و نور طورى استفاده كنيم كه بتواند كارمان زيباتر شود و خلاصه با استفاده از تكنولوژى كارهاى جديدى روى صحنه انجام دهيم كه بتوانند حال و هواى بچه هاى ملل مختلف را نشان دهد.

* سن بچه هاى اركسترهاى پارس حدوداً چقدر است؟

از ۶ ساله داريم كه گروه هاى ساز هاى ارف هستند تا جوان هايى كه حرفه اى ساز مى زنند و شايد ۲۴ سال هم سن داشته باشند. به هر حال در اين اجراها هم براى خواندن سرودها و شعرها به شكل كر از بچه ها استفاده مى كنيم تا بتوانيم پيام مان را بهتر برسانيم.

* براى اجراى اين برنامه چند گروه به صحنه خواهند رفت؟

در مجموع ۱۲ گروه به صحنه مى روند كه در پايان همه كنار هم جمع مى شوند و قطعه اى را دست جمعى اجرا مى كنند.

* يعنى چند نفرى؟

هر سال تعدادمان ۲۰۰ نفر به بالا است و به سختى روى سن جا مى شويم. امسال هم با توجه به برآوردى كه داشتيم فكر مى كنم حدود ۲۵۰ بچه و نوجوان و جوان به اجراى برنامه مى پردازند كه در نهايت براى نشان دادن شكوه كنسرت همه آنها يكجا جمع خواهند شد.

*الآن تمرين ها را شروع كرده ايد؟

بعضى از گروه ها كه كارشان آماده تر بود تمرين هايشان را شروع كردند ولى آن دسته از كودكان كه قرار است قطعه اى از ساخته هاى خودم را كه گفتم دوزبانه هم اجرا مى شود، هنوز تمرين هايشان را شروع نكردند.

* اسم اين قطعه چيست؟

سرود صلح زمين

*چند شب به اجراى برنامه مى پردازيد؟

از آنجايى كه گروه ما گروه بزرگى است و هرجايى نمى توان اين تعداد را به صحنه برد ما ناگزير از اجرا در تالار وحدت هستيم. تالار هم كه همچون ديگر تالارهاى مطرح دنيا هرشب برنامه اى ويژه دارد و ما هم نمى توانستيم كه مثلاً بعد از اجراى تئاتر به صحنه برويم چرا كه در آن صورت براى رفت و آمد بچه ها ديروقت مى شد. بنابراين توانستيم تنها يك شب را براى اجرا رزرو كنيم و ۲۱ مهرماه به صحنه برويم. خوشبختانه اين روز يكى از اعياد ماست و تعطيل هم خواهد بود كه اين مسأله خودش خيلى خوب است و ما راحت تر به اجرا مى رويم.

* با توجه به اين كه شما ۲۵۰ نفر اجرا كننده داريد، ظرفيت تالار براى شما كم نيست. منظورم اين است كه اگر هربچه اى فقط مادر و پدرش هم به كنسرت بيايند، مى شود ۵۰۰ نفر و ظرفيت تالار اگر اشتباه نكنم ۸۰۰ نفر است؟

بله، اين مسأله هست و ما واقعاً با كمبود جا مواجه هستيم. خصوصاً ما نمى توانيم ۲ شب هم به اجراى برنامه برويم. ياد روزهايى مى افتم كه تازه فرهنگسراى بهمن راه افتاده بود و چقدر سالن خوب و بزرگى داشت، بخصوص سالن چادرى اش. اما خوب اين فرهنگسرا هم خيلى دور است و امكاناتش هم كافى نبود. اى كاش شهردارى به اين فكر بيفتد كه اينطور سالن هاى بزرگ را بسازد. بخصوص اين كه اين روزها ديگر موسيقى كودك جا افتاده است. شما الآن به هر آموزشگاه يا فرهنگسرايى كه سر بزنيد مى بينيد كه بخشى مخصوص موسيقى كودك دارند و روش آموزش موسيقى ارف كار را براى آموزش موسيقى كودكان هموار كرده است. من هميشه فكر مى كنم اى كاش كسانى كه به فكر ساختن سالن هستند به اين فكر كنند كه اگر سالنى را براى اجراى كودكان با مختصات خاص خودش، صندلى هاى مناسب كودكان، رنگ آميزى، سن و... بسازند چه خدمت بزرگى به عالم موسيقى كرده اند. حتى اگر كنارش وسايل بازى هم باشد كه مناسب تر است چون به هر حال ساختن جايى براى كودكان ويژگى هاى خودش را مى طلبد. الآن تالار وحدت براى بچه ها خيلى جدى و كلاسيك است. اصلاً بچه ها پشت صحنه را كه مى بينند مى ترسند، مخصوصاً زمانى كه انواع و اقسام طناب ها را مى بينند و... در همه جاى دنيا هم آمفى تئاترهايى وجود دارد كه فقط مخصوص كودكان است. مهم ترين ويژگى اش هم گنجايش بالا است. مثلاً نگاه كنيد سالنى مثل تالار وزارت كشور هم مناسب اجراى گروه هاى كودك نيست. بيشتر مناسب اجراى گروه هاى سنتى است. اما مثلاً براى گروهى مثل ما كه نياز هست دائم پرده باز و بسته شود اين سالن مناسب نيست. براى ما سالنى اپرايى لازم است كه ما بتوانيم از افكت هاى نور، حركت و صدا هم در آن استفاده كنيم. در مجموع هم بارها و بارها موسيقيدانان گفته اند كه سالن موسيقى خيلى كم است، آن هم در تناسب با تعداد افراد علاقمند به موسيقى در جامعه، بخصوص اين كه كار ما اين پتانسيل را دارد كه در جاهاى مختلف اجرا شود. اعم از جشنواره هاى مختلف يا حتى كنفرانس هايى كه به نوعى ربطى به كودكان دارند.

* برگزار كننده اين برنامه خودتان هستيد؟

بله اين برنامه را خودمان برگزار مى كنيم اما بارها كنسرت هايى را اجرا كرده ايم به نفع بنياد حام و كودكان بى سرپرست و همه عوايد كنسرت به آنها اختصاص يافته است.

* قديمى ترين عضو گروهتان چندسالش شده؟

اتفاقاً همين پارسال بود كه يكى از بچه هاى ۸-۷ ساله ما فارغ التحصيل شده بود و من هم براى اوليا سورپريزى داشتم. به آنها گفتم كه در اين جمع مادرى هست كه از شاگردان من بوده و همه متعجب شدند. در واقع مادر او نخستين شاگرد من در نخستين كلاس ارف در سال ۱۳۵۸ بود آن هم در كلاسى كه آن را كارگاه موسيقى راديو تلويزيون برگزار كرده بود. الآن نمى دانم بقيه بچه هاى اين كلاس كجا هستند، اما به هر حال حضور فرزند يكى از شاگردانم در كلاس هايم به من اين اميد را مى دهد كه اين گردونه كارش را كامل انجام داده و چرخش درستى داشته است. از مادرى به فرزندى و همينطور ادامه پيدا مى كند. اين اتفاقات به شما نويد اين را مى دهد كه ما در حال پيداكردن و كسب فرهنگ موسيقى هستيم. زيرا اكنون ديگر اغلب خانواده ها متوجه شده اند كه موسيقى چقدر تأثيرگذار است و خانواده ها تأثير موسيقى را روى هوش و دانش كودكانشان فهميده اند. اگر در سال هاى گذشته خانواده ها نوجوانشان را براى ثبت نام به كلاس موسيقى مى آوردند الآن مى بينيم كه درصد زيادى از كودكان زير ۷ سالشان را ثبت نام مى كنند و در دوره نوجوانى آن كودك مى تواند ساز بزند و با موسيقى آشنا است. اين يعنى كسب كردن فرهنگ موسيقى كه چه خوب است از همان كودكى شروع شود. ديگر اولياى ما بچه كلاس پنجمشان را در كلاس اول موسيقى ثبت نام نمى كنند، بلكه كودك ۳‎/۵ ساله شان را به كلاس مى آورند. در حال حاضر چشم انداز من به آينده موسيقى كودك در ايران بسيار خوب است. ببنيد الآن علم موسيقى كودك روز به روز پيشرفت مى كند تا آنجا كه الآن سن آموزش موسيقى به يك كودك را يك و نيم سالگى مى دانند. يعنى قبل از صحبت كردن. زمانى كه كودك در آغوش مادرش است مى تواند موسيقى بياموزد. الآن هم در همه جاى دنيا اين روش كاربرد دارد كه البته بايد با آموزش همراه باشد. الآن كودك ۳ ساله اى كه در كلاس ما شركت مى كند همراه مادرش به كلاس مى آيد و مادر در تمام طول كلاس كنار اوست و اين مسأله باعث مى شود كه بعد از كلاس هم مادر در خانه اين بازى هاى موسيقايى را بتواند با كودكش دنبال كند.

* تا به حال با اركستر پارس اجراى خارج از كشور هم داشته ايد؟

يك بار قرار بود كه اين اتفاق بيفتد كه نيفتاد. اما من فكر مى كنم كه ما بايد اول بتوانيم از اين طرف تهران به آن طرف تهران برويم، بعد اگر توانستيم در شهرستان ها برنامه اجرا كنيم و بعد از طى اين مراحل اگر توانستيم در كشور ديگرى برنامه اى را به صحنه ببريم. اگرچه من مى دانم كه اين كار بسيار مشكلى است و بردن بچه هاى كوچك به كشورى ديگر كار بسيار بسيار مشكلى است. به هر حال من معتقدم كه بايد پيام جهانى كودكان ايران را به دنيا رساند اما يكى از همين راه ها اجراى برنامه هاى مختلف در همين روز جهانى كودك است.

* چند درصد از شاگردانتان در موسيقى حرفه اى شده اند؟

خيلى زياد. خيلى از اين بچه ها رشته تحصيلى شان را در دانشگاه موسيقى انتخاب كرده اند و آن را بسيار حرفه اى ادامه دادند. الآن از اعضاى گروه زهى ما بوده اند كسانى كه اين روزها در اركستر سمفونيك تهران ساز مى زنند. خيلى ها به دليل توانايى شان در اجراى موسيقى از كشورهاى ديگر بورس گرفته اند و در آنجا مشغول به كار هستند. بسيارى از بچه هاى شهرستان ها همين جا موسيقى را آموخته اند و حالا در شهرستان خودشان كلاس هاى موسيقى داير كرده اند. اما جالب اينجاست كه همه اينها در نهايت دوست دارند كه به خانه خودشان يعنى اينجا برگردند. در حال حاضر قريب به ۸۰ نفر مربى داريم كه اغلب آنها از همين
بر و بچه هايى بودند كه روزى در اينجا درس مى گرفته اند.

* چرا اينقدر روش ارف فراگير شده است؟

مى دانيد چون ارف دقيق فكر كرده است. او پايه كارش را بر خلاقيت گذاشت. فكر كرد كه بايد براى آموزش موسيقى به يك كودك از بازى، از حركت از آواز استفاده كرد. از وسايل ساده براى ايجاد موسيقى استفاده كرد. از به هم زدن ۲ چوب، از صداى دست زدن و... همين مى شود كه اين روش آزادانه در همه دنيا جا افتاده است.

* شما چقدر روى ايرانى بودن قطعاتتان صحه مى گذاريد. مثلاً تا به حال پيش آمده كه از ساز ايرانى در اجرا يا آهنگسازى يك قطعه استفاده كنيد؟

بله، تمام تلاش من اين است كه ايرانى فكر كنم و ايرانى قطعه بسازم و قطعاتم هم ايرانى اجرا شود. من پيوسته سعى ام بر اين است كه سازهاى ايرانى را به دنياى موسيقى كودكان معرفى كنم. در اين راه ساز تنبك يكى از آن سازهايى است قابليت اين كار را دارد و مى تواند جهانى باشد. الآن در مجموعه ما حدوداً ۱۰۰ نفر كودك زير ۷ سال تنبك مى نوازند و اين موضوع مى تواند به موسيقى ايرانى بسيار كمك كند. به نظر من دانستن موسيقى ايرانى براى هر موسيقيدان ايرانى لازم است.