فيلم اول او «آدم» چندان مورد استقبال منتقدان در جشنواره فجر قرار نگرفت اما جشنواره هاي جهاني اين نوع نگاه به مرگ را دوست داشتند. او فيلم «آنجا» را ساخت و بعد فيلم «بيست». راه سريع اما نه چندان آسان براي او باز شد. جوايز مستمر فيلم «بيست» براي کارگردان و بازيگران و حضور جمعي از نام آشناهاي بازيگري ايران در فيلم «هيچ» همه گواه بر توانايي کاهاني به عنوان يک کارگردان دارد. هم درباره آخرين جايزه بيست پرسيديم و هم درباره فيلم هيچ.

---

-هفته پيش بود که با فيلم «بيست» جايزه بهترين فيلم جشنواره دمشق را دريافت کرديد، جشنواره بعدي کجا است.

از جشنواره هاي زيادي فيلم را دعوت کرده اند اما هنوز نمي دانم کجا فيلم نمايش داده مي شود.

-در اين جشنواره هاي متعدد خارجي، استقبال از فيلم چطور بود؟ مردم شهرهاي ديگر از باتومي تا دمشق چطور با آن برخورد مي کردند؟

مخاطبان خارجي هم با فيلم ارتباط خيلي خوبي برقرار کردند و متوجه منظورهايي که در فيلم داشتم شدند. حتي حس مي کنم بعضي وقت ها ارتباطي که با فيلم برقرار مي کردند بهتر از مخاطبان ايراني بود. فکر مي کنم فيلم حرفي را مي زند که مختص يک مکان نيست و به همين دليل هر کجا نمايش داده شده مخاطبان توانستند با فيلم ارتباط برقرار کنند.

-اما اگر بخواهيد به نکته خاصي درباره فيلم اشاره کنيد که باعث مي شود مردم با آن ارتباط برقرار کنند به چه مشخصه يي اشاره مي کنيد؟

به نظرم نوع زندگي که بيشتر در يک فضاي بسته است و نوع شخصيت پردازي ها. شايد هم حرفي که فيلم مي زند يعني همان زياد بودن غم در زندگي آدم ها. اينکه شادي نسبت به عزا در جامعه ما و شايد آنها کمتر است و اينکه هميشه براي برگزاري عزاداري مشتاق تريم. شايد اينها نکته هايي باشد که باعث شد مخاطب با فيلم ارتباط بهتري برقرار کند.

-خب برويم سراغ فيلم «هيچ» که در اين فضا در حال ساختش هستيد. فيلمبرداري اش به پايان رسيده. الان در چه مرحله يي است؟

شيما منفرد مشغول مونتاژ فيلم است و آقاي ميرشکاري هم منتظر اين هستند که فيلم تدوين شده را صداگذاري کنند.

-چطور شد تصميم گرفتيد اين فيلم را بسازيد؟

فکر مي کردم «هيچ» در ادامه مسيري که دارم مي روم، قرار دارد. فيلمي است که مي تواند چيزهايي که به دنبالش هستم را تقويت کند. من بسيار معتقدم که موقعيتم را به راحتي عوض نکنم. اين موقعيت و شخصيتم باعث مي شود فيلم ها در فضاي واقعي اتفاق بيفتند. من دوست ندارم اين روند فيلمسازي ام تغيير کند. فيلم قصه بکري دارد و الان از گفتن آن معذورم. اين اتفاقات در کنار هم سبب شد تا دوست داشته باشم اين فيلم را کار کنم. ضمن اينکه تهيه کنندگي اين فيلم بر عهده خودم و سليمان علي محمد بود و اين فرصت را داشتم که شيوه توليد دلخواهم را هنگام ساختن فيلم ديکته کنم.

-فيلمنامه را هم خودتان نوشتيد؟ سوژه چطور؟

بله. من و آقاي حسين مهکام فيلمنامه را نوشتيم. مهران احمدي ماجرايي را براي من تعريف کرد که بستر قصه «هيچ» شد. البته به لحاظ ساختاري اين فيلم در حال حاضر ربطي به آن ماجرا ندارد اما تم اصلي را حفظ کرده است.

-نگارش فيلمنامه و فيلمبرداري «هيچ» چقدر طول کشيد؟

اين قصه، قصه يي است که چند سال است در ذهن من و حسين است. امسال فرصت شد و انگيزه داشتيم که روي اين قصه کار کنيم. بارها و بارها نوشتيم تا به آنچه مي خواستيم رسيديم. در واقع بازنويسي اصلي طبق معمول سر صحنه اتفاق افتاد. ما يک ميزي سر صحنه داشتيم و هميشه دور آن مي نشستيم و با تمام بازيگران فيلم راجع به هر پلاني که مي خواستيم بگيريم گفت وگوهاي طولاني مدت مي کرديم. براي همين بود که از همه خواهش مي کردم هر روز سر صحنه باشند و بازنويسي نهايي که خيلي تغييرات زيادي را در فيلمنامه ايجاد کرد سر صحنه اتفاق افتاد.

-دوباره فيلم تان در فضاي پايين شهر مي گذرد، درست است؟

لوکيشن اصلي «هيچ» در يک خانه قديمي است و شايد 90 درصد فيلم مثل همان چيزي که در «بيست» شاهدش بوديد؛ در يک لوکيشن اتفاق مي افتد با تعداد شخصيت هاي زياد که اين در واقع شاخصه اين فيلم است. داستان فيلم در همين خانه قديمي مي گذرد و به بررسي روانکاوانه خانواده مي پردازد؛ خانواده يي که برايم بسيار مهم بوده که به لحاظ فرهنگي روي تک تک شخصيت هاي آن کار کنم و فرهنگي را که در آن خانواده رايج است به مخاطب نشان بدهم. من انگيزه زيادي براي کار کردن آن داشتم.

-تهيه کنندگي کار برعهده خودتان بود، اين چه تاثيري داشت؟

ما توانستيم چند روز قبل از اينکه دوربين بيايد با بازيگران در لوکيشن باشيم و هر کس در خانه و اتاق خودش (چون هر شخصيت جاي ثابتي براي زندگي دارد) با لباس هاي خاص آن شخصيت زندگي کند و شب و روز آنجا باشد تا در کنار آشنا شدن با فضاي فيلم به آن فضا نزديک تر شود. سر فيلمبرداري هم با توجه به اينکه اکثر پلان هاي فيلم طوري است که اکثر شخصيت ها جلوي دوربين هستند و نقش دوم نداريم و همه به نوعي نقش اول محسوب مي شوند اين است که دلم مي خواست همه باشند و اين اتفاق تقريباً افتاد. يکي از شاخصه هاي فيلم را مي توان همين حضور همه بازيگران در تمام صحنه هاي فيلم عنوان کرد.

-و اين بازيگران در تغيير فيلمنامه يا متن هم تاثير داشتند؟

بدون شک. من اصلاً با بازيگري که نظر ندهد نمي توانم کار کنم. بازيگر براي من کسي است که بتواند با ارائه نظراتش در سرنوشت فيلم تغيير ايجاد کند و شخصيتش را هرچه زنده تر کند. من بازيگري را دوست ندارم که بيايد و فقط آن چيز را که در متن نوشته شده اجرا کند. سعي مي کنم سراغ اين طور بازيگران نروم.

-پس يکي از دلايل انتخاب اين تعداد بازيگر شناخته شده همين است؟

در واقع اين فيلمنامه براي اين بازيگران نوشته شده است. من و آقاي مهکام اول بازيگران را در ذهن مان آورديم و بعد فيلمنامه را براي آنها نوشتيم. در پيش توليد که بوديم دو تا از اين بازيگران به دليل درگير بودن در کارهاي ديگر و در شرايطي که هم من دوست داشتم آنها حضور داشته باشند و هم آنها دوست داشتند، نتوانستند با گروه همکاري کنند. اين شد که ما با انتخاب نفرات جديد، فيلمنامه را بازنويسي کرديم يعني فيلمنامه را براي آدم ها نوشتيم.

-اين آدم ها تا چه ميزان توانستند انتظارات شما را با بازي هايشان برآورده کنند؟

حالا که بخشي از فيلم مونتاژ شده را ديدم، احساس مي کنم تمام بازيگران نهايت تلاش شان را کرده اند و من از تک تک شان صد درصد راضي هستم. اما باز بايد ببينيم در بافت قصه و فضاي فيلم، ديگران چه نظري دارند و چه چيزي درباره فيلم مي گويند.

-به غير از موضوع تهيه کنندگي، تفاوت «هيچ» با کارهاي قبلي تان چيست؟

خيلي دنبال تفاوت با کارهاي قبلي خودم نيستم. اين يک قصه ديگري است که فکر مي کنم براي سينما مي تواند قصه جديدي باشد و آدم هاي ديگري هستند که مي توانند آدم هاي جديدي براي سينما باشند. «هيچ» در ادامه همان سينماي ساده، بدون ادا و فارغ از تجملاتي است که دوست دارم. يعني هيچ چيز در فيلم خودش را به تماشاگر حقنه نکند و تماشاگر به يک زندگي واقعي و به شدت ساده يي که وجود دارد، توجه کند و از دل آن سادگي دريافت هايي براي خودش داشته باشد.

-در ساخت اين فيلم چقدر به جذب مخاطب فکر کرديد و ارتباط با مخاطب چقدر برايتان مهم بود؟

من هر فيلمي مي سازم به مخاطب هم فکر مي کنم. فيلم را براي خودم نمي سازم ولي دغدغه ها و ديدگاه خودم را مطرح مي کنم. به تماشاگر آوانس اضافي نمي دهم اما فيلم را براي تماشاگر مي سازم که بيايد ببيند. براي همين معمولاً در فيلم هاي من بازيگران حضور دارند. براي همين فيلم هاي من قصه دارد. براي همين سعي مي کنم در فيلم هايم خيلي از تماشاگر دور نشوم. به خاطر اينکه تماشاگر براي فيلمم سر و دست بشکند هيچ وقت کارم را نمي فروشم. من فيلم خودم را مي سازم اما سعي مي کنم طوري فيلم بسازم که تماشاگر از ديدن فيلمم راضي شود.

-فکر مي کنيد در مورد «هيچ» هم اين اتفاق بيفتد و براي مخاطب جذاب باشد؟

بله، فکر مي کنم تماشاگر از فيلم بدش نيايد.

-در مورد منتقدان چطور؟ فکر مي کنيد «هيچ» مي تواند مانند «بيست» هم نظر منتقدان و هم تماشاگران را جلب کند؟

خيلي سوال سختي است. من خودم هنوز از فيلم فاصله نگرفته ام و نمي توانم نظر محکمي راجع به آن بدهم، چطور مي توانم در مورد ديگران بگويم آنها ممکن است چطور فکر کنند؟ فقط مي توانم اميدوار باشم منتقدان و مردم فيلم را دوست داشته باشند. تلاش کرده ام به جز خودم، ديگران هم فيلم را دوست داشته باشند و اميدوارم اين اتفاق بيفتد.

-«هيچ» در کارنامه کاري تان چه جايگاهي دارد و حالا که هنوز در فضاي اين فيلم قرار داريد احساس تان در مورد آن چيست؟

من يک حس پنهاني که نمي توانم بگويم چيست نسبت به ساخت اين فيلم داشته و دارم. الان که فيلم را مي بينم خودم آن حس را دريافت کرده ام. منتظرم ببينم تماشاگر هم همان حس را دريافت مي کند؟ اگر دريافت کند يک فيلم کاملاً متفاوت در کارنامه من هست به لحاظ دريافت همان حس. فعلاً تا اين مرحله آن حس خودم را اغنا کرده است. بايد ببينم با تماشاگر چه مي کند.

-فکر مي کنيد اين کار پيشرفتي در پرونده کاري تان باشد؟

بالاخره سنم بالاتر رفته و فيلم بعدي ام را ساخته ام. اگر اين اتفاق نيفتد اوضاع بايد خيلي خراب باشد. من فکر مي کنم طبيعي است که پيشرفت اتفاق مي افتد. به لحاظ فردي که قطعاً اين اتفاق افتاده اما آن چيزي که من مي گويم در مورد روح يک فيلم است و گرما و حس آن فيلم. آن حس اگر به تماشاگر منتقل شود مسائل فني در موردش نمي تواند خيلي کمک کند يا نکند. آنچه مهم است دريافت احساسات کارگردان و عوامل فيلم است که به درستي به تماشاگر منتقل شود. من منتظرم ببينم آن اتفاق افتاده يا نه.

-«هيچ» را در جشنواره امسال فيلم فجر شرکت مي دهيد؟

فعلاً در موردش فکر نکردم. سعي مي کنم کار را طوري پيش ببرم که فيلم آن طور که مي خواهم تکميل شود. هنوز کار خاصي براي شرکت در جشنواره انجام نشده اما بايد ببينم چه مي شود. صداگذاري فيلم مانده و فکر مي کنم صداهاي فيلم کار زيادي دارد يعني در اين فيلم صدا به اندازه تصوير مهم است. بايد زمان کافي به صداگذاري اين فيلم بدهم که روي صداها کار کنند. اگر کار فيلم تمام شود در جشنواره هم شرکت مي کند.

مهدي هاشمي، نيره فراهاني، مرضيه برومند، پانته آ بهرام، باران کوثري، صابر ابر، احمد مهرانفر، نگار جواهريان و مهران احمدي بازيگران چهارمين ساخته «عبدالرضا کاهاني» با عنوان «هيچ» هستند. مهدي هاشمي «نادر» و نيره فراهاني «عفت» نقش پدر و مادر خانواده را بازي مي کنند. مهدي هاشمي پس از هفت سال و حضور در سريال «دکتر قريب» به سينما بازگشته اما با ظاهري متفاوت. پروتزي که در فکش گذاشتند به اين تغيير ظاهر کمک کرده است. مرضيه برومند نقش عمه پدر خانواده را بازي مي کند.«نادر» يک آدم بيماراست؛ بيماري شبيه اعتياد. اين موضوع دست خودش نيست و مشکل ژنتيکي دارد. با اينکه تنها مانده دوست دارد مانند ديگران معمولي زندگي کند. «عفت» يک زن دلاک است که خانواده پرجمعيتي دارد. او زن بسيار قانعي دارد. «عفت» با وجود مشکلات زيادي که دارد، علاقه مند است سايه بالاسر داشته باشد که «نادر» وارد قصه مي شود و اتفاقاتي را با خود وارد قصه مي کند. نقش «بيک» را مهران احمدي بازي مي کند که بيني اش را با گريم تغيير دادند و خودش هشت کيلو وزنش را اضافه کرده است. اينجا هم مانند فيلم بيست وانت دارد، عصبي است، با شکل و ظاهري تغييريافته. پانته آ بهرام هم با زباني که نمي چرخد و گفتاري که سخت مي شود حرف هايش را فهميد، نقش همسر او يعني «محترم» را بازي مي کند. احمد مهرانفر نقش «عادل» پسر دوم خانواده را بازي مي کند که به ايده آل هاي ذهنش نرسيده است. «عادل» فوتباليست بوده که حالا نيست و با همسرش «يکتا» هم مشکلاتي دارد. باران کوثري نقش «يکتا» را بازي مي کند که او هم عاشق فوتبال است. نگار جواهريان ايفاي نقش «ليلا» را برعهده دارد که دختر خانواده است. ليلا دغدغه خانواده دارد و اتفاقاً نگران همه آنها و خيلي هم اهل عمل است. او در اين خانواده آدم امروزي است. صابر ابر در نقش «نيما» داماد خانواده و همسر «ليلا» ظاهر شده است. «نيما» هميشه همه چيز را با تاخير متوجه مي شود. ظاهر او با موهاي نارنجي و عينک ته استکاني ديدني است. 75 درصد فيلم در لوکيشن يک خانه قديمي مي گذرد؛ خانه يي قديمي با ديوارهاي سيماني و دري آهني به رنگ قهوه يي در محله درقازي در کوچه پس کوچه هاي کن، خيابان حسينيه. پانته آ بهرام پيش از اين به مهر گفته بود؛ «فيلمنامه «هيچ» تنها فيلمنامه گروتسک سينماي ايران است و مي تواند در دانشگاه ها

تدريس شود.»