انتشار آلبوم «وجود مجازي» از گروه «کهت ميان» بهانه گفت وگو با همايون مجد زاده است که تمام قطعه هاي اين آلبوم را ساخته. آلبوم «اکسير» از همين گروه هم به تازگي و دوباره منتشر شده و ما در گفت وگويمان گذري هم به اين آلبوم مي زنيم

 وجود مجازي در دنياي موسيقي «پراگرسيو متال» جاي مي گيرد؛ سبک پيچيده يي که طرفداران خاص خودش را دارد و حتي در ايالات متحده و انگليس هم سبک پرطرفداري نيست. و انتشار آلبومي در زيرمجموعه اين سبک در ايران سوال بزرگي براي خيلي هاست از جمله مصاحبه کننده. اين وجود مجازي که به گفته همايون «وجود» ناديده گرفته شده گروه هايي مثل «کهت ميان» است، در راه باز کردن مسير خودش به وجودي حقيقي است و اميدوارم اين گفت وگو بر پاشنه حقيقت چرخيده باشد و اندکي در گشايش اين مسير نقش داشته باشد.

---

-متاسفانه سبک موسيقي که شما کار مي کنيد حاشيه هايي پررنگ تر از متن دارد و من براي شروع گفت وگو ناگزيرم با سوالي حاشيه يي شروع کنم. بحثي در مورد موسيقي شيطان پرستي و ارتباط آن با موسيقي راک و متال وجود دارد. شما به عنوان يک آهنگساز در اين سبک که راجع به اين نوع موسيقي تحقيق کرديد و صاحب اثر هم هستيد، چه نگاهي به اين مساله داريد؟ آيا اين موضوع تنها يک سوءتفاهم بزرگ است؟

داستان شيطان پرستي ربطي به اين موسيقي و پيدايش آن نداشت. اين موسيقي در اواخر دهه 70 استارت خورد و يک صداي ضداستعماري همراه خود داشت و مفاهيم غالبي که در اکثر آثار گروه هاي راک وجود داشت مثل عشق و چيزهاي ديگر در اين گروه ها تبديل به يکسري مفاهيم عميق تر شد که بعضاً صحبت هاي فلسفي و مفاهيمي اعتراضي مثل ضديت با جنگ بود. به هر حال اين معناي اعتراض آميز نياز به صداي محکم تري از راک داشت و مي توان گفت اين گونه موسيقي متال آغاز شد. بيشتر از دو دهه هم روي همين فرم جلو آمد. معروف ترين آلبوم معروف ترين گروه متال دنيا آلبوم «عدالت براي همه» است. اين موسيقي در پي اين گونه مفاهيم است. طبيعتاً مثل همه چيزهاي ديگر موسيقي راک هم ابزار است و هدف نيست. ما مي توانيم اين موسيقي راک را به گونه يي توليد کنيم که کاملاً در جهت هدف هاي اجتماعي، ضداستعماري، ضدجنگ و... باشد يا مي توانيم مفاهيم ديگري را در آن قرار دهيم. صحبت هاي منفي که امروز درباره اين موسيقي در ايران مطرح است سال ها پيش فروکش کرد چون آن حرف ها و اداها صرفاً براي جذب مخاطب بود. اصل ماجرا اين است که بحث شيطان پرستي با اين موسيقي آغاز نشده بود و با اين موسيقي هم باقي نماند؛ حاشيه يي بود که زود فروکش کرد. نکته ديگر اينکه معني به شکل مستقيم در موسيقي به واسطه کلام منتقل مي شود از همين رو از موسيقي بي کلام نمي توان تعبير مطلق و مشخصي داشت. به طور کلي خود موسيقي نمي تواند چنين کاري را انجام دهد و اين صفت به يک سبک موسيقي نمي چسبد. شايد تعدادي گروه بودند که دنبال اين مسائل بودند ولي ربطي به موسيقي متال و ويژگي هاي فرمي و ساختاري آن نداشت.

-موسيقي آلبوم هاي «اکسير» و «وجود مجازي» در سبک متال است و سوالي که براي خيلي ها و حتي برخي از منتقدان و روشنفکران وجود دارد اين است که متال در ايران چه کار مي کند؟

به نظر من اين سوال خودش سوال برانگيز است. مثل اين است که بگوييد ماشين مدل فلان آلماني در ايران چه کار مي کند. ما در دهکده کوچک جهاني زندگي مي کنيم و لباس و وسايل و... ما با بقيه دنيا فرقي نمي کند. ما دوست داريم اين گونه فکر کنيم که گوش دادن موسيقي اجباري است ولي موسيقي براي لذت بردن و فکر کردن است. يک نفر ممکن است با آثار کلاسيک لذت ببرد و ديگري با آثار راک اين لذت را تجربه کند. اين يک چيز طبيعي است. نمي شود گفت اين موسيقي اينجا چه کار مي کند. همان طور که سينما، کتاب و... غربي در اينجا وجود دارد اين موسيقي هم حضور دارد. اگر نگاهي به کشورهاي خاورميانه بيندازيد مي بينيد اين مسائل در آنجا هم وجود دارد. آنها هم آن را پذيرفتند. نمي شود جواني را مجبور کرد يک موسيقي خاصي را گوش کند.

-ولي راک در غرب کارکرد اجتماعي خودش را داشت.به نظر شما ارتباطي بين موسيقي متال و اجتماع ايران وجود دارد؟

به نظر من کاملاً ارتباط دارند. اتفاقاً اين ارتباط در ايران خيلي واقعي تر است تا کشورهاي غربي. به خاطر اينکه ما جنگ، تغييرات مختلف و مسائل مختلف سياسي را ديديم. متال اصولاً به اين جور مسائلي که ساده نيستند،مي پردازد و هميشه نمي شود با يک نواي ملايم سنتي اين جور مسائل را بيان کرد. فکر مي کنم موسيقي متال يا راک با فرم زندگي جوانان ما در اين کشور خيلي مرتبط است.

-سوال ديگري که مطرح است راجع به چاشني ايراني بودن موسيقي است. يکسري تجربه هايي صورت گرفته که شايد هم موفق نبوده ولي به سهم خود وجود دارد. مثلاً من از منتقدي شنيدم که مي گفت ايده حافظ خواندن با موسيقي متال دم دستي ترين ايده است که اين موسيقي را بومي کنيم ولي باز همين ايده يک رنگ و بوي ايراني دارد.اين «رنگ و بو» ظاهراً در موسيقي شما وجود ندارد چرا؟

من در کارهايم دنبال اين نبودم که موسيقي رنگ و بويي از اينجا يا آنجا بگيرد. مثلاً اگر موسيقي راک را با لحن بلوز بنوازيد اين به فرهنگ سياهپوستان امريکايي برمي گردد يا وقتي با ملودي هاي ايرلندي اين کار را انجام دهيد موسيقي که توليد مي شود براي آنجا است ولي وقتي صحبت ما راجع به گام هاي ماژور و مينور و مïدهاي مختلف موسيقي متال است، بحث زبان جهاني اين موسيقي مطرح مي شود. موسيقي راک يک موسيقي جهاني است نه موسيقي مخصوص به يک جاي مشخص. همان طور که من هيچ وقت دلم نخواسته آهنگ هايي که مي سازم را به سمت لهجه اروپايي يا امريکايي ببرم، هيچ وقت هم نخواستم به آن لهجه فارسي بدهم. ما موسيقي فارسي پاپ و سنتي را داريم که در جاي خودشان خوب نشسته اند. اين موسيقي براي گفتن حرف هاي متناسب با خودش است. من فکر نمي کنم مسائل اجتماعي که امروز من تجربه مي کنم در شعرهاي حافظ باشد. ما چيزي را که به تنهايي براي خودش خيلي جالب است، مثلاً اشعار حافظ را به زور در قالبي قرار دهيم که معلوم نيست چه چيزي از آب درمي آيد. من کاملاً با اين کار مخالفم. و در مورد مساله يي که ما راک فارسي داشته باشيم ؛ من نمي دانم ما انگار تفاوتي با همه آدم هاي ديگر در کشورهاي ديگر بر سر اين موسيقي در ايران داريم. مثلاً يکي از معروف ترين گروه هاي راک در دنيا گروه «اسکورپيونز» است. اين گروه کاملاً آلماني است و يک موسيقي توليد کرده است که همه دوست دارند، اگر آنها هم مي خواستند به اين حرف ها فکر کنند که حتماً يک جوري با زبان آلماني با معيارهاي اشعار شعراي آلماني موسيقي راک بسازند ما و شما اصلاً آنها را نمي شناختيم. اين يک زبان جهاني است در نتيجه وقتي ما سعي مي کنيم آن را به شکل فارسي درآوريم اصولاً داريم از هدف اصلي آن دور مي شويم. در مورد شعر فارسي خواندن با اين موسيقي هم مساله فرم و ضرباهنگ خوانندگي آن مطرح است که مشکل ساز است. تکنيک خواننده هايي که موسيقي راک مي خوانند در فرم فارسي جالب درنمي آيد يعني مثل آن زبان انگليسي نشده است. من فکر نمي کنم اين ايده جالبي باشد ولي قطعاً بعضي ها دوست دارند اين را به زبان خودشان بشنوند ولي اگر خوب نگاه کنند مي بينند اين همه گروه ژاپني و... و حتي گروه هاي مختلفي که در خاورميانه مشغول به کار هستند،دارند با زبان انگليسي مي خوانند. اين موسيقي با اين زبان خوب صدا مي دهد.

-اين بحث ها در جاي خود درست است اما آيا ما نبايد در فکر اين باشيم که اين موسيقي را به شکلي توليد کنيم که شبيه فرهنگ ما باشد يا به بيان ديگر طوري باشد که ما بگوييم اين موسيقي مال ماست؟

ما اگر مي خواهيم چيزي را به شکل خودمان درآوريم، سعي کنيم اول استاندارد آن را توليد کنيم. اگر به خوبي توانستيم آن را اجرا کنيم حالا آرام آرام طي زمان مي توانيم بگوييم ما اين توانايي را داشتيم که اين پايه اصلي را بنا کنيم و حالا با تجربه هاي خودمان مي خواهيم به آن رنگ و بوي ايراني بدهيم. اکثر کساني که مي خواهند به اين موسيقي رنگ و بوي فارسي بدهند،اصلاً اين کار را انجام ندادند يعني بدون اينکه تجربه اصلي را داشته باشند شروع به اين کار مي کنند. همه کساني که يک چيز جديدي را توليد مي کنند پشت سر آنها يک تاريخچه بزرگي از کارکردن روي آن مطلب وجود دارد. اگر جنبش راک اند رول شکل مي گيرد در پس آن چند دهه تاريخ موسيقي بلوز وجود دارد. و البته من معتقدم براي جهاني شدن با اين موسيقي به زبان فارسي، شانس چنداني وجود ندارد.

-شما نمي خواهيد در موسيقي تان وارد حال و هواي شرقي شويد؟

وقتي داستان کار گروهي باشد قطعاً تصميمات گروهي تعيين کننده است. ما تصميمات مشخصي براي گروه داريم و سعي مي کنيم بدون اينکه درگير مسائل حاشيه يي شويم صرفاً کار را به موسيقي متکي کنيم. ولي در کارهايي که به تنهايي انجام دادم، کاري هست که دوست دارم براي انتشارش از سازهاي ايراني استفاده کنم. ملودي هاي اين اثر تحت تاثير آثار محلي ايراني و تا حدودي عربي و هندي است. سعي کردم با ساز خودم اين ملودي ها را بنوازم. اين کار را خيلي دوست دارم.

-اگر به سراغ دو آلبوم «اکسير» و «وجود مجازي» برويم آلبوم اکسير حدود شش سال قبل منتشر شد و آلبوم وجود مجازي امسال منتشر شد. آلبوم اکسير به نظر مي رسد يک آلبوم متال کلاسيک است و يک جورهايي خواننده از آن حذف شده. يعني انگار بايد خواننده مي داشت ولي ندارد و به اشتباه اين تحليل ها راجع به آن صورت گرفته که اين کارها مشکل ملوديک دارد و اين نقد به دليل مقايسه آلبوم اکسير با آثار اينسترومنتال (بدون کلام) سلو آرتيست هاي موسيقي راک است که خط ملودي توسط مثلاً نوازنده گيتار رقم مي خورد در صورتي که «اکسير» در آهنگسازي و اجرا يک کار هوي متال کلاسيک بود. در واقع اکسير خيلي متکي به رديف هاي قديمي متال بود.

صحبتي که شما درباره انتقادات مطرح شده درباره «اکسير» کرديد کاملاً درست است. نوع اين موسيقي ايجاب مي کند کار گروهي صورت بگيرد. چه آلبوم اکسير که مي توان آن را در سبک ترش متال تعريف کرد و چه وجود مجازي که پراگرسيومتال است. در نتيجه اين کارها متفاوت است از کارهاي سلو که در يک لاين مشخص ملودي نواخته مي شود. مثل کارهاي جو سترياني که بار ملودي صرفاً بر دوش گيتار است. و نمي توان با الگويي که آن موسيقي نقد و بررسي مي شود به اين کارها پرداخت. اما نکته مهم و اصلي اين است که ما آلبوم وجود مجازي را قبل از اکسير ساخته بوديم و دوستاني که در سال هاي 82 و 83 کنسرت هاي ما را ديده بودند اين آلبوم را در آن کنسرت ها شنيدند. آن زماني که ما اين کار را اجرا مي کرديم متوجه شديم جمعيتي که آن را مي شنيدند حالا چون آشنا نبودند يا راجع به اين موسيقي اشتباه فکر مي کردند ناخشنود بودند. بعد که کار ضبط اين آلبوم به خاطر مشکل کيبورد عقب افتاد من هر چقدر سعي کردم که اين آلبوم را جمع کنم نتوانستم. نوازنده ها نبودند و امکانات ما هم کم بود. هر چه سعي کرديم «وجود مجازي » را رکورد و منتشر کنيم، نشد. در نتيجه ما سعي کرديم آلبوم «اکسير» را منتشر کنيم.

در حقيقت کل ساخت و ضبط آلبوم اکسير سه ماه هم طول نکشيد. ما خيلي سريع تصميم گرفتيم که به سمت اين ژانر برويم که راحت تر است و کيبورد هم ندارد. در ضمن همان افرادي که در کنسرت ها آمده بودند و فرم موسيقي «وجود مجازي» را دوست نداشتند فرم آلبوم اکسير را بيشتر دوست داشتند. ما هم خواستيم جوابي به خواسته آنها بدهيم.

-«وجود مجازي» در قياس با «اکسير» موسيقي پيچيده تري دارد دليل آن هم گونه اين نوع موسيقي است. اين آلبوم در زيرمجموعه موسيقي پراگرسيومتال تعريف مي شود. ايده اين موسيقي از کجا آمد؟

آلبوم وجود مجازي با اکسير خيلي متفاوت است. اينجا جاهايي تم اصلي را گيتار و جاهايي کيبورد مي زند و جاهايي هم خيلي روي تم اصلي حرکت نمي کنيم. بيشتر به تغيير گام و هارموني توجه مي کنيم. ايده آلبوم وجود مجازي براي من به حدود 10 سال قبل برمي گردد که من اين آلبوم را شروع کردم و اولين تجربه من در ساختن اين نوع موسيقي بود. وقتي که يک موسيقي در سبکي به خصوص را گوش مي دهيم بايد راجع به چهار پنج سال اخير آن اطلاعات دقيقي داشته باشيم و بعد آن را نقد کنيم. يکي از استراتژي هاي اصلي ما اين بود؛ ما پيرو گروه هايي بوديم که ديد موزيکال داشتند. ما ابزار سخني نداريم چون شعري نداريم. ما به موسيقي و حرکت موزيکال نگاه مي کنيم. متاسفانه ما توسط کساني نقد مي شديم که با اين سبک و موسيقي چند سال گذشته آن آشنايي نداشتند. ما در اين آلبوم از تنظيم هاي ساده ورس، کوراس، ورس،کوراس پيروي نکرده ايم. وقتي مي گوييم يک موسيقي پراگرسيو است خيلي چيزها مي تواند يک موسيقي را پراگرسيو کند. يکي از نظر سازبندي است که مثلاً وقتي کيبورد در سازبندي تان داشته باشيد مي توانيد به سمت اين موسيقي برويد. دوم از نظر پارت هارموني کار و آکوردبندي است يعني وقتي کار تغيير ميزان و کسرميزان دارد از نشانه هاي پراگرسيو بودن است. معمولاً در قطعات ساده راک و متال که خواننده شعري را مي خواند از اين اتفاق ها نمي افتد. رنگ بندي و تغيير صداي سازها هم در اين نوع کار مهم است و از همه اينها مهم تر مساله تنظيم است. در اين آلبوم به خاطر سبک آن خارج از تنظيم هاي متداول کار کرديم.

-در دهه 1960 و 1970 موسيقي راک به طور مطلق موسيقي «جريان اصلي» است. اواخر دهه 1960 موسيقي پراگرسيو راک شکل مي گيرد و تحت تاثير همان جرياني که به طور کلي توسط موسيقي راک راه افتاده و به رغم پيش رو بودنش مخاطب کمي هم ندارد. اين سبک موسيقي هر چه پيش آمده تا به امروز نگاهش راديکال تر شده و اتفاقاً مخاطبش هم کمتر شده. نگاهش راديکال تر شده چون مثلاً گروه «فلاور کينگز » قطعه 30 دقيقه يي دارد که محصول سال 2002 است و گوش دادن آن حتي براي مخاطب حرفه يي سخت است. مي خواهم اين مساله را به اين موضوع ربط دهم که راک در ايران يک چيز نوپا است. يعني همان مخاطب تعريف شده غربي را حتي در شکل و شمايل پاپيولارترش ندارد. در اين پروسه ترس اين را نداشتيد که مخاطب نداشته باشيد، مثلاً «وجود مجازي» يک استانداردي از موسيقي ارائه مي دهد که خيلي از مخاطبان در برخورد با آن شايد نتوانند آن را درک کنند چون بقيه آثار راکي که در ايران شنيدند اين استاندارد در اجرا و حتي ضبط را ندارند و اغلب گروه هاي راک غربي هم که در ايران محبوب هستند به جز يک يا دو گروه در اين سبک نمي گنجند. اين آلبوم با ذهنيتي که بخش اعظم مخاطبان موسيقي راک دارند، براي آنها عجيب خواهد بود و اين گونه همان مخاطب موسيقي راک در ايران را هم نخواهيد داشت.

من اين مساله را از اول هم مي دانستم. اينکه با اين سبک موسيقي که ما در آلبوم «وجود مجازي» کار کرديم به جز خودمان و تعدادي از دوستان ما که به هر حال به اين جريان موسيقي علاقه داشتند، بقيه ارتباط خوبي با آن برقرار نکنند. ولي الان بعد از هفت، هشت سال مي بينم که آن افراد به سمت گوش دادن اين نوع موسيقي گرايش پيدا کردند. فکر مي کنم نسبت به هفت سال پيش تعداد مخاطب اين آلبوم بيشتر شده و اين به خاطر رشد جامعه و فرهنگ است. خوشحال هستم که در رشد فرهنگي آن ما توانستيم کار کوچکي انجام دهيم و موسيقي را بسازيم که مخاطب آن بايد نگاه عميق تري به بحث موزيکاليته در موسيقي متال داشته باشد. من شخصاً دوست دارم از نواختن موسيقي لذت ببرم؛ اين ايده آل موزيکال من بود. هميشه خودم روراست بودم و کاري را انجام دادم که حداقل ما خودمان از گوش دادن آن بتوانيم لذت ببريم. اگر قالب ساده تر يا بعضي از مدل هاي راک فارسي زبان را انتخاب مي کرديم نه لذت ما آنقدر زياد بود و نه جريان موسيقي ما آنقدر تداوم داشت. با وجود اينکه مي دانيد نه کنسرتي وجود دارد و نه درآمد خاصي. ما الان نزديک به هفت، هشت سال است که اين مسير را ادامه مي دهيم و هنوز اين کار را دوست داريم پس دليل اصلي ما لذت بردن از خود موسيقي است. نکته ديگر اينکه اين آلبوم فقط خاطره انگيز است نه لذت بخش است و نه بيان هنري امروز ما محسوب مي شود. اين آلبوم را اگر ما در يک جاي ديگر زندگي مي کرديم که امکانات بهتري را در اختيار داشتيم حداقل شش سال قبل مي شنيديد و بعد از آن احتمالاً چهار پنج آلبوم ديگر هم مي شنيديد. اين اولين کار ما است که مربوط به هفت سال قبل است و قطعاً کاستي هايي دارد. مراحل آخر جمع کردن اين آلبوم تصميم گرفتيم همان چيزي را که هفت سال پيش توليد شده بود بنوازيم چون آنقدر قديمي بود که انرژي گذاشتن براي تغيير آن چندان کار جالبي نبود. به اين نتيجه رسيديم که اين انرژي را براي يک آلبوم جديد صرف کنيم. در واقع «وجود مجازي» فضاي کمال گرايانه هفت سال قبل ما است.

-شما يک موزيسين راديکال هستيد. در جريان راک ايران اين نگاه راديکال «وجود مجازي» را خيلي ويژه مي کند. و در کنار اين نگاه، عدم وجود شناخت فرهنگي و هنري از اين سبک و مهم تر از آن به دليل وجود محدوديت براي اين موسيقي، احتمال اينکه اين آلبوم ديده نشود زياد است. اين موضوع شما را آزار نمي دهد؟

آزارها و ناراحت شدن مربوط به شش هفت سال قبل بود. من از آن گذشتم و ديگر خيلي براي من فرق نمي کند. فکر مي کنم حضور آلبوم وجود مجازي در بين آلبوم هايي که مجوز دارند حداقل به خيلي از دوستان ما نشان مي دهد که اين موسيقي بسيار خالص است يعني ما نه نشات گرفته از يک پديده فرهنگي يا يک جاي خاصي هستيم و نه پيرو مد يا فرمول خاصي. اين صرفاً يک موسيقي با مشخصات ويژه خودش است که در فرم کاملش، نوعي موسيقي است که دشواري زيادي دارد و فکر مي کنم آنهايي که اين سبک را دوست داشتند اگر حتي اين آلبوم را دوست نداشته باشند حداقل از شکل ارائه اين آلبوم و استاندارد جهاني آن خوش شان مي آيد. اين موسيقي با اين استاندارد شايد بتواند از جريان آدم هايي مثل من که تعداد آنها کم نيست رفع اتهام کند که اگر ما يک موسيقي را مي زنيم چقدر آن را دوست داريم که بعد از هفت سال آن را تحمل مي کنيم تا تمام کنيم. وقتي شما کار را گوش مي دهيد، مي بينيد نوازنده ها براي اينکه بتوانند اين کار را انجام دهند سال هاي سال تمرين و سعي کرده اند دانش خود را افزايش دهند تا بتوانند از نظر نوازندگي در راه تکامل باشند. همه اينها انسان را از منحرف شدن به سمت چيزهاي مختلف بازمي دارد. با توجه به اينکه توليد اين نوع کار در اين فضا بسيار سخت است،تو مجبوري چندين برابر کساني که در جاهاي ديگر دنيا اين نوع کار را توليد مي کنند زحمت بکشي و خودت را حفظ کني تا اين موسيقي به سرانجام برسد.

-راجع به شکل آهنگسازي کارهايتان مقداري توضيح دهيد چون خيلي از دوستاني که در ايران کار راک انجام مي دهند کار را ساده مي گيرند و به نظر من يکي از مشکلات کار همين جاست. پروسه آهنگسازي براي شما چگونه طي مي شود؟

هر کدام از آهنگ ها با يک ايده اوليه شروع مي شوند. مثلاً از آکوردهاي کيبورد شروع مي کنم که يک فضاي هارموني به من بدهد. مثلاً در «وجود مجازي» يا با اتود زدن روي گيتار يا با نوشتن يک الگوي اوليه با کيبورد کار را شروع کردم. البته محصول نهايي با مشورت و همفکري گروه به دست آمد. من سعي مي کنم هر وقت قطعه شروع شد مشخصات کامل آن قطعه را در شروع داشته باشم. هر آهنگي که ساخته مي شد گام و ريتم آن دقيق نوشته مي شد و مشخصات کلي آن دقيق وجود داشت. همه چيز را مي نويسم. پارت گيتار را ضبط مي کنم و پارت بيس نوشته مي شود. آکوردهاي کيبورد اين آلبوم را من نوشته ام و بعداً توسط ارد (انزابي پور) سر و سامان بهتري داده شد. و بعد هم تنظيم کار که بسيار مهم است و...

-يکي از دلايلي که گروه «کهت ميان» براي ادامه فعاليت و ارائه اثر با مشکل برخورد عوض شدن اعضاي آن بود؛ اعضايي که امروز با گروه همراه نيستند. اين نوازندگان در حال حاضر مشغول به چه کاري هستند؟

همه اين نوازندگان از ايران مهاجرت کردند. همه با هدف ادامه موسيقي حرفه يي رفتند و هيچ کدام از آدم هايي که با هم ساز زديم الان ديگر در ايران نيستند. علي خدادوست (کيبورد)، علي اظهري (گيتار)، خالد سند زاده (درامز)، وانيک وارتانيان (درامز) و حتي آدم هاي ديگر که نصفه و نيمه با ما کار کرده بودند، رفتند. من هميشه مخالف اين بودم که از ايران برويم. اين گروه اينجا شکل گرفت و هويت ايراني داشت.

-شما براي حفظ هويت «کهت ميان» از ايران نرفتيد؟

اين گروه مال اينجا بود و با مشکلات اينجا رشد کرد، يک اسم ايراني داشت و هميشه هم سعي کرد در قالب قوانين وزارت ارشاد فعاليت کند.

-تا جايي که من در جريان هستم شما در هيچ فستيوالي هم شرکت نکرديد؟

ما در هيچ فستيوالي شرکت نکرديم. کنسرت هايي که داديم با مجوز وزارت ارشاد بود. همه آلبوم ها را شخصاً به وزارت ارشاد بردم و راجع به آلبوم ها براي کنسرت و آلبوم صحبت کردم. من مي خواستم جريان موسيقي اين گروه را به صورت رسمي نگه دارم به خاطر اينکه هميشه فکر مي کردم ما مي توانيم چند گروه در اين کشور داشته باشيم که خالص موسيقي بزنند و حداقل در خاورميانه معرف اين باشند که در ايران گروه هاي موسيقي خوبي داريم که فعاليت رسمي دارند.

-آنهايي که رفتند موفق بودند؟

در کل نه. آگاه (بهاري) توانست يک کارهايي انجام دهد ولي بقيه نتوانستند. يعني متاسفانه اين رفتن حرکت جالبي نبود؛ باز فکر مي کنم داشتن «کهت ميان» در ايران بهتر از اين است که اصلاً چيزي نداشته باشيد.

-ارزيابي شما از موسيقي راک در ايران چيست؟ چه نکات مهمي در اين باره مي تواند مطرح شود؟

من فکر مي کنم مي شود به مسوولان گفت به جاي اينکه به جريان موسيقي راک ايران صد درصد نگاه بدي داشته باشيم واقعاً بررسي کنيم و ببينيم اين موسيقي مستحق اين همه دشمني هست يا نه. مي توانيم اين جريان را به سمتي ببريم که مناسب با فرهنگ ما است. من اين را کاملاً قبول دارم. ما قرار است در قالب فرهنگي خودمان يک موسيقي خوبي توليد کنيم و خيلي بهتر است يک توليد خوب داخلي داشته باشيم تا اينکه اين جريان را کاملاً نفي کنيم. اوضاع موسيقي راک امروز از شش يا هفت سال پيش بهتر است. نوازندگي ها هم بهتر شده. فقط مشکلي که وجود دارد همان بي توجهي به توليد استاندارد اين نوع موسيقي است. سختي هاي اين کار باعث مي شود انرژي هاي اوليه از بين برود و تنها به شکل يک سرگرمي به آن نگاه شود. اين مساله هم با حرفه يي شدن و درآمدزا شدن اين موسيقي حل مي شود. نکته ديگري که من با آن برخورد داشتم اين است که بسياري در ايران وجود دارند که با تمرين کردن و آموزش ديدن تا حدود زيادي در نوازندگي پيشرفت کردند و مي گويند من زحمت کشيدم، ساز زدم و وضعيت اين است. بايد دقت کرد که در همه جاي دنيا نوازنده هاي خيلي خيلي خوبي در زيرزمين ها هستند. مهم اين نيست که شما در تنهايي نوازنده خوبي هستي، مهم اين است که با همه اين سختي ها استقامت داشته باشي و اثري توليد کني و ارائه بدهي. اين کار هم به جريان موسيقي کمک مي کند و هم به خودت. اگر امروز ما از جو سترياني حرف مي زنيم به اين دليل است که چندين آلبوم ارائه کرده. اما يادمان مي رود که سترياني چه زحمتي را متحمل شده و فقط ساز نزده. اما هزاران گيتاريست با نام جو و فاميلي هاي ديگر وجود دارند که من و شما آنها را نمي شناسيم چون اثري منتشر نکرده اند. بياييم و به سمت توليد موسيقي برويم و بپذيريم که نوازندگي تنها يک دهم مشکلات اين کار است. وقتي به اين يک دهم غلبه کردم صاحب همه چيز نشدم، تازه اول کار است.

-به عنوان سوال آخر مي خواستم در مورد قطعه آخر آلبوم «وجود مجازي» که عنوانش هست «واهي» کمي توضيح بدهيد. اين قطعه با يک شروع ساده اين حس را به مخاطب مي دهد که با خوشحال ترين قطعه آلبوم طرف است اما خيلي زود اين اميد تبديل به سراب مي شود و دوباره وارد همان فضاهاي تيره و عجيب آلبوم مي شويم. واهي بودن اين سرخوشي نشات گرفته از موقعيت امروز ما يا حتي موقعيت «کهت ميان» در جامعه امروز ماست؟

تقريباً بله. البته اين قطعه با چنين ايده يي ساخته نشده اما وقتي عنوان آن مشخص شد به اين سمت رفت. بيش از اين قطعه عنوان خود آلبوم، «وجود مجازي» براي ما مهم بود. يعني وجود داري ولي به طور مجازي. ما و بقيه دوستاني مثل ما که براي اين کار زحمت کشيدند، وقت گذاشتند، خود را سالم نگه داشتند و سمت حاشيه ها نرفتند، وجود دارند ولي ديده نمي شوند. اگر جرياني که از چند سال پيش آغاز شد، گروه هاي خوبي آغاز به کار کرده و اغلب منحل شدند، ديده مي شد و به ديده احترام به آن نگاه مي شد، امروز با پديده ناراحت کننده موسيقي زيرزميني به اين شکل مواجه نبوديم. يک جرياني بود که مثل بقيه جريان هاي زندگي مدرن براي خودش وجود داشت و مسير خود را مي رفت. کاري هم با کسي نداشت. تنها بايد کمي کنترل مي شد. رفتن به سالني که موسيقي مثل «وجود مجازي» در آن نواخته مي شود مثل رفتن به استاديوم فوتبال است؛ مخاطب مي آيد، انرژي مي گيرد و مي رود. فکر نمي کنم ديدن يکسري نوازنده که مشخص است با زحمت به اينجا رسيدند و دارند موسيقي اين گونه يي را ارائه مي کنند، به ذهن کسي تفکرات خرابکارانه را متبادر کند. هيچ وقت در کنسرت هاي ما اتفاق خاصي رخ نداده. مخاطب ها آمدند و موسيقي را که دوست داشتند، شنيدند و رفتند. موسيقي راک سالم هيچ ارتباطي به حاشيه هايي که در ايران براي آن مطرح شده، ندارد. اين موسيقي مخاطبش را به فکر مي اندازد،همين. اميدوارم موزيسين هايي که در ايران اين نوع موسيقي را کار مي کنند از اين مجازي بودن خارج شوند و به حقيقت بپيوندند.